Abdominal aort anevrizması nedir?
Abdominal aort anevrizması; vücudun alt bölümüne kan taşıyan ana atardamar olan aortun, karın (abdomen) bölgesindeki kısmının zayıflayarak genişlemesi ve balonlaşması durumudur. Ana aort damarı yaklaşık bir bahçe hortumu kalınlığındadır; kalpten çıkarak karın bölgesine uzanır ve bacakları besleyen damarlara ayrılır.
Damar duvarındaki bu genişleme ileri dereceye ulaştığında aniden yırtılabilir (rüptür) ve yaşamı tehdit eden iç kanamaya yol açabilir. Anevrizma yırtılmadığı sürece genellikle belirgin bir şikâyete neden olmaz. Her anevrizmada yırtılma gelişmez; bazı durumlarda genişleme oldukça yavaş seyreder. Bu nedenle sürecin hekim kontrolünde düzenli olarak takip edilmesi gerekir.
Risk faktörleri ve nedenleri
Anevrizmalar en sık aortun karın bölgesinde gelişir. Kesin nedeni her zaman net olarak belirlenemese de bazı risk faktörleri süreci doğrudan etkileyebilir:
- Sigara kullanımı: Bilinen en önemli risk faktörüdür; anevrizmanın büyüme hızını belirgin biçimde artırır.
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon): Kontrol altında olmayan yüksek kan basıncı, aort duvarının zayıflamasına katkıda bulunur.
- Damar iltihapları (vaskülitler): Takayasu arteriti gibi aortta iltihaplanmaya yol açan durumlar damar duvarını inceltebilir.
- Diğer faktörler: İleri yaş, erkek cinsiyet, damar sertliği (ateroskleroz), ailede anevrizma öyküsü bulunması diğer bilinen risk faktörleri arasındadır.
Belirtileri nelerdir?
Abdominal aort anevrizması çoğu zaman yavaş ilerlediği için uzun süre hiçbir belirti vermeyebilir. Belirli bir büyüklüğe ulaşmış anevrizmalarda ise şu şikâyetlerle karşılaşabilirsiniz:
- Göbek çevresinde nabız atışına benzer zonklama hissi
- Karında ve göğüs orta hattında ağrı, yanma ya da gerilme hissi
- Sırta vuran ağrı
Bu tür yakınmalarınız bulunuyorsa veya 65 yaş üzerinde olup sigara öykünüz varsa, tarama ve değerlendirme amacıyla hekiminize danışarak karın ultrasonografisi yaptırmanız önerilir.
Tanı yöntemleri
- Direkt grafi (Röntgen): Genellikle küçük çaptaki anevrizmaları saptamada yetersiz kalabilir.
- Karın (batın) ultrasonografisi: Kolay, güvenilir ve tarama ile takip süreçlerinde sıkça başvurulan bir yöntemdir.
- Bilgisayarlı tomografi (BT): Damar yapısını ve anevrizmanın çapını ayrıntılı olarak gösteren en güvenilir görüntüleme tetkiklerindendir.
Tedavi yöntemleri
Küçük ve orta çaplı aort anevrizmalarında belirli aralıklarla hekim kontrolünde görüntüleme yapılarak izlem sağlanır. Belirli bir boyuta ulaşan (genellikle 5 cm ve üzeri) veya hızlı büyüme gösteren anevrizmalarda ise cerrahi yöntemlerle tedavi planlanır.