Altına kaçırma ya da tıbbi adıyla enürezis nokturna, genellikle 4-5 yaşından sonra uykuda istemsiz olarak meydana gelen idrar kaçırmayı ifade eder. Çocuklar 2 yaş civarında başlayan tuvalet eğitimi ile çoğunlukla 4 yaşına kadar idrar kontrolünü kazanır. Bu yaştan sonra devam eden ya da sonradan başlayan idrar kaçırma problemi, ilerleyen yaşla birlikte hem çocuğu hem de aileyi psikolojik ve sosyal açıdan yıpratabilir.
Belli bir yaştan sonra alt bezi kullanmaya devam etmek sorunu çözmez. Ayrıca bu durum hemen psikolojik nedenlere bağlanmamalıdır. Enürezis nokturna tahmin edilenden daha yaygındır; 8-11 yaş arasındaki yaklaşık her 20 çocuktan birinde görülebilir. Tedavideki en kritik adım, altta yatan nedenin doğru tespit edilmesidir.
Alt Islatmanın Nedenleri Nelerdir?
- Küçük mesane kapasitesi: Bazı çocuklarda fonksiyonel mesane kapasitesi düşüktür; mesane gece hızla dolar ve taşma yaşanabilir.
- Hormonal etkenler: Geceleri idrar üretimini azaltan ADH (antidiüretik hormon) salınımının yetersiz olması gece idrar miktarını artırabilir.
- Stres ve psikolojik faktörler: Yeni bir okula başlamak, aile içi değişimler veya ev dışında bir yerde uyumak gibi stres faktörleri tetikleyici olabilir.
- İdrar yolu enfeksiyonları: Enfeksiyon mesane duyarlılığını artırarak kaçırmaya yol açabilir.
- Uyku apnesi ve üst solunum yolu tıkanıklıkları: Sık bademcik enfeksiyonu veya solunum sıkıntısı yaşayan çocuklarda derin uyku ve solunum problemleri idrar kaçırmayı kolaylaştırabilir.
- **Diyabet**: Gece idrar kaçırma, özellikle artmış iştaha rağmen kilo kaybı ve yorgunluk gibi belirtiler eşlik ediyorsa şeker hastalığının ilk bulgusu olabilir.
- Kronik kabızlık: Bağırsakların dolu olması mesaneye baskı yaparak kapasitesini kısıtlayabilir.
- Anatomik ve nörolojik sorunlar: İdrar yollarındaki yapısal bozukluklar veya mesane kaslarını kontrol eden sinir sistemine ait problemler altta yatabilir.
- Genetik yatkınlık: Aile öyküsünde gece alt ıslatma bulunan çocuklarda risk daha yüksektir.
Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Tedavi sürecinin başında çocuğa bunun utanılacak bir durum olmadığı anlatılmalı ve suçluluk hissi önlenmelidir. Süreci takip etmek adına bir işeme günlüğü tutulması önerilir. Hekim değerlendirmesi sonrasında başlıca şu yöntemler uygulanabilir:
- İşeme alarmı: Çocuğun iç çamaşırına yerleştirilen neme duyarlı sensör, ilk damla idrarla birlikte alarm vererek çocuğu uyandırır ve zamanla şartlı refleks gelişmesini destekler.
- Sıvı alımının düzenlenmesi: Çocuğun gün içi sıvı tüketimi dengelenmeli, özellikle yatmadan önceki 2 saat boyunca aşırı sıvı ve kafeinli/gazlı içecek alımı sınırlandırılmalıdır.
- Uyku ve tuvalet rutini: Çocuğun yatmadan hemen önce tuvalete gitmesi sağlanmalı; hekim önerisine göre gece belirli aralıklarla uyandırılması planlanabilir.
- İlaç tedavisi: Yaşam tarzı düzenlemeleri ve alarmla yanıt alınamayan vakalarda hekim kontrolünde mesane kapasitesini artıran veya gece idrar üretimini azaltan ilaç tedavileri uygulanabilir.
İdrar kaçırma, bez bağlayarak geçiştirilmemesi gereken ve hekim desteğiyle çözülebilen tıbbi bir durumdur.