Diyabet nedir?
Diyabet, yani şeker hastalığı, kanda şeker (glukoz) düzeyinin normal değerlerin üzerinde seyretmesi olarak tanımlanır. Açlık kan şekerinin 126 mg/dL ve üzerinde, tokluk kan şekerinin ise 200 mg/dL ve üzerinde çıkması durumunda diyabet tanısı düşünülebilir. Açlık kan şekeri düzeyiniz 100-125 mg/dL arasında ise gizli şeker (prediyabet) söz konusu olabilir. Bu durumda hekiminiz gerekli görürse oral glukoz tolerans testi (OGTT) uygulayabilir.
Diyabet temel olarak iki ana türe ayrılır:
Tip 1 diyabet
Tip 1 diyabet, insülin hormonu salgılayan pankreas hücrelerinin işlevini yitirmesi sonucu ortaya çıkar. İnsülin üretimi tamamen durduğu için hastaların dışarıdan insülin tedavisi alması zorunludur. Tip 1 diyabetin gelişiminde bağışıklık sisteminin kendi hücrelerine zarar vermesi (otoimmün süreçler), bazı virüsler ve toksinler rol oynamaktadır.
Tip 2 diyabet
Tip 2 diyabette vücutta genellikle insülin hormonu üretilir; ancak hedef dokular bu hormona karşı direnç gösterir (hücreler insüline duyarsızlaşır). Tip 2 diyabet gelişiminde obezite, "Metobolik sendrom", bazı ilaçlar, hareketsiz yaşam ve genetik yatkınlık önemli rol oynar.
Şeker hastalığında tıbbi beslenme tedavisi ve [sağlıklı yaşam] tarzı büyük önem taşır. Beslenme planı hekim ve diyetisyen kontrolünde kişiye özel olarak düzenlenmelidir.
Diyabet neden önemlidir?
Şeker hastalığında diyabetik ketoasidoz veya hiperozmolar nonketotik koma gibi yaşamı tehdit edebilen akut komplikasyonlar görülebilir. Ancak hastalığın asıl tehlikesi; uzun dönemde sinsi bir şekilde kalp, beyin, damarlar ve böbrekler gibi hayati organları olumsuz etkilemesidir.
Kontrol altına alınmayan diyabet uzun vadede şu sorunlara yol açabilir:
- Kalp krizi ve damar tıkanıklıkları
- Böbrek yetmezliği ve diyaliz ihtiyacı
- İnme (felç) ve beyin kanaması riski
- Sinir ve damar hasarına bağlı diyabetik ayak yaraları
Diyabet yönetiminde hekiminizin önerdiği beslenme ve egzersiz programına uyulmalı, ilaçlar düzenli kullanılmalıdır. Kan şekeri takibinin yanı sıra hekiminizin belirleyeceği aralıklarla (genellikle 3 ila 6 ayda bir) Hemoglobin A1c (HbA1c) testi yaptırılmalıdır. Gerekli özen gösterildiğinde diyabetle sağlıklı ve konforlu bir yaşam sürdürmek mümkündür.