Genellikle toplumda sigaranın yalnızca akciğer kanserine yol açtığı düşünülür. Oysa mesane kanseri vakalarının önemli bir kısmı sigara kullanımı ile doğrudan ilişkilidir. Mesane kanseri; özellikle 60 yaş üzerindeki erkeklerde daha sık, kadınlarda ise daha seyrek görülen ve idrar torbasının iç yüzeyinden ya da daha derin katmanlarından kaynaklanan bir tümördür.
Mesane kanseri neden olur?
Mesane kanseri gelişimindeki en önemli risk faktörü sigara kullanımıdır. Bunun yanı sıra kimyasal boyalara maruziyet ve bazı paraziter enfeksiyonlar da risk oluşturabilir.
Sigara içen her bireyde mesane kanseri gelişmemesi, hücresel düzeydeki genetik yatkınlık ve DNA onarım mekanizmalarındaki farklılıklarla açıklanır. Ancak toplumun büyük bir kısmı karsinojenlerin yol açtığı bu hücresel hasara karşı savunmasızdır.
Mesane kanserinin türleri
Mesane kanserinin patolojik tipine göre uygulanacak tedavi planı ve iyileşme oranları değişiklik gösterir. Başlıca üç tipi bulunur:
- Değişici epitel hücreli karsinom (Ürotelyal karsinom): Mesanenin en iç yüzeyini döşeyen epitel hücrelerinden kaynaklanır. En sık karşılaşılan mesane kanseri türüdür.
- Skuamöz hücreli karsinom (Yassı epitel hücreli karsinom): Genellikle uzun süreli kronik enfeksiyon, irritasyon veya taş öyküsü sonrası mesanede gelişen yassı epitel hücrelerinden köken alır. Mesane kanserlerinin yaklaşık %6-8'ini oluşturur.
- Adenokarsinom: Mesane duvarında bulunan ve mukus salgılanmasından sorumlu sekretuar (glandüler) hücrelerden kaynaklanır. Mesane tümörlerinin yaklaşık %2'sini oluşturur.
Kanserin mesanedeki derinliği kritik öneme sahiptir. Tümör hücrelerinin yalnızca mesane yüzeyinde sınırlı kalması tedavi başarısını artırırken, kanserleşen hücrelerin mesane kas dokusuna (derin tabakalara) ilerlemesi durumunda tedavi süreci daha kapsamlı hale gelir.
Mesane kanseri belirtileri nelerdir?
Aşağıdaki belirtiler mesane kanserinin yanı sıra farklı ürolojik hastalıklarda da görülebilir. Özellikle 50 yaşın üzerindeyseniz ve bu yakınmalardan biri mevcutsa gecikmeden bir üroloji uzmanına başvurmanız önerilir:
- İdrarda kan görülmesi (hematüri - en sık ve önemli belirtidir)
- Sık idrara çıkma
- Ağrılı veya yanmalı idrar yapma (dizüri)
- Sırt ve bel ağrısı
Mesane kanserinde tanı ve tedavi
Mesane kanserinde en temel tanı yöntemi, idrar kanalından özel bir kamera sistemi ile girilerek mesane içinin doğrudan incelendiği sistoskopidir. Bu işlem sırasında şüpheli dokulardan biyopsi alınabilir; hatta yüzeysel tümörlerde doku rezeke edilerek (kazınarak) ilk tedavi aşaması da tamamlanabilir.
Mesane kanseri tedavisinde en önemli basamak hastalığın doğru evrelendirilmesidir:
- Kanserli hücrelerin yalnızca mesane iç yüzeyinde sınırlı kalması (evre 0) ve kas dokusuna ilerlememiş olması tedavi başarısını önemli ölçüde artırır.
- Kanser hücrelerinin kas tabakasına ilerlemesi veya diğer organlara yayılması (metastaz) durumunda ise cerrahi, kemoterapi ya da radyoterapi gibi daha ileri tedavi yaklaşımları gerekir.
Evreleme sisteminde evre 0'dan evre IV'e doğru ilerledikçe hastalığın yayılımı artar ve tedavi planlaması daha karmaşık bir hal alır.