Sakin olun. Kırık veya çıkık şüphesi olan uzvu bulunduğu pozisyonda hareketsiz tutmak ağrıyı azaltır ve damar/sinir hasarını önler.
Hemen 112'yi arayın
Kırık kemik ucu deriyi delip dışarı çıkmışsa (açık kırık), kırılan/çıkan uzvun uç kısmında (parmaklarda) morarma, solukluk, soğuma veya hissizlik varsa, uyluk, kalça veya omurga kırığı şüphesi varsa ya da belirgin şekil bozukluğu varsa hemen 112'yi arayın.
Ambulans gelene kadar
- Bulunduğu pozisyonda sabitleyin: Kırık veya çıkık bölgeyi, altındaki ve üstündeki eklemleri de içine alacak şekilde karton, katlanmış dergi, yastık veya tahta desteğiyle bulunduğu şekilde destekleyin.
- Açık kırıklarda: Dışarı çıkan kemiğin etrafını temiz/steril bezle örtün; kanamayı kemik ucuna bastırmadan kenarlardan kontrol edin.
- Takıları hemen çıkarın: Şişlik gelişmeden önce yüzük, saat ve bilezikleri çıkarın.
- İnce bir beze sarılı buz torbasını 15-20 dakika uygulayın.
- Kişi bilincini kaybeder ve normal nefes almazsa göğüs basısına başlayın (bkz. "Bilinç kaybı" rehberi).
Yapmayın
- Kırık kemiği ya da çıkmış eklemi (omuz, dirsek, parmak) yerine oturtmaya/çekmeye kesinlikle çalışmayın (damar ve sinirleri koparabilirsiniz).
- Dışarı çıkmış kemik ucunu içeri itmeyin.
- Yaralıyı kırık bacağının üzerine bastırarak yürütmeyin; ameliyat ihtimaline karşı yiyecek ya da içecek vermeyin.